Năm cách học đã dùng thật, xếp theo thứ tự nên học

Người học tiếng Anh phải nhớ chữ Hán qua nghĩa tiếng Anh: 电话 là “telephone”, rồi mới hiểu. Người Việt đi đường tắt: 电话 đọc là “điện thoại”, nghĩa hiện ra gần như cùng lúc với âm. Hãy biến đường tắt đó thành thói quen — mỗi lần gặp từ mới, đọc âm Hán Việt trước, rồi mới đọc nghĩa.

Nhưng đừng ỷ lại: có những chữ âm Hán Việt và nghĩa tiếng Việt đã trôi xa nhau. Gặp trường hợp đó thì cứ học như học một từ mới bình thường, đừng cố suy luận.

Chữ Hán không phải nét vẽ ngẫu nhiên. Phần lớn chữ là ghép của hai ba phần có nghĩa, và một câu chuyện ngắn giữ được chữ lâu hơn nhiều so với việc chép lại hai mươi lần nhưng không hiểu vì sao nó có hình đó.

• 好女 nữ + 子 tửNgười phụ nữ và đứa con — điều tốt lành, giỏi giang.
• 明日 nhật + 月 nguyệtMặt trời và mặt trăng — sáng, rõ ràng, ngày mai.
• 休人 nhân + 木 mộcNgười tựa vào gốc cây — nghỉ ngơi.

Học một từ là học năm việc khác nhau: nhận ra mặt chữ, nhớ ra mặt chữ từ nghĩa, đọc đúng pinyin, nghe hiểu, và viết được. Bạn có thể nhận ra 银行 nhưng không viết nổi chữ 银 — hai kỹ năng này quên ở hai tốc độ khác nhau.

Vì thế lịch ôn ở đây tính riêng cho từng cặp (từ × kỹ năng). Từ nào sắp quên thì hiện ra sớm, từ nào đã chắc thì giãn ra. Bạn không phải tự quyết định hôm nay ôn gì, cũng không phải ôn lại thứ mình đã biết.

• Nhận diện 银行chắc rồi · 21 ngày nữa
• Viết 银sắp quên · ôn hôm nay

Nghe hiểu và nói ra là hai việc khác nhau. Cách luyện hiệu quả nhất là bật câu lên, nghe hết một lần, rồi nhại lại y hệt — bắt chước cả chỗ lên giọng, xuống giọng, không chỉ bắt chước từng âm.

Mỗi từ và mỗi câu ví dụ đều có audio, kèm nút nghe chậm để tách âm trước khi nhập lại cả câu. Chữ đơn dùng file ghi âm sẵn theo từng âm tiết có thanh, nên nghe 买 là đúng mǎi, không lẫn sang mài.

Đừng nhồi thanh điệu vào lúc học từ mới. Hãy luyện nó thành bài riêng, hai phút mỗi ngày, cho tới khi tai tự nghe ra. Bốn thanh trên cùng một âm tiết là bài tập rõ nhất:

• 妈māthanh 1 · ngang, caomẹ
• 麻máthanh 2 · lên giọngcây gai, tê
• 马mǎthanh 3 · xuống rồi lêncon ngựa
• 骂màthanh 4 · xuống, dứt khoátmắng

Hai lỗi hay gặp. Thứ nhất là nhầm thanh: 买 mǎi và 卖 mài — sai một thanh là đổi nghĩa từ “mua” sang “bán”. Thứ hai là biến điệu: 你好 viết nǐ hǎo nhưng đọc thành ní hǎo, vì hai thanh 3 đứng cạnh nhau thì thanh đầu đổi thành thanh 2. Khi chấm pinyin, hệ thống chấm theo thanh gốc — đúng như cách giáo trình ghi.